Xét nghiệm NAT là gì, có thể chẩn đoán bao nhiêu bệnh?

Kỹ thuật NAT hiện là kỹ thuật xét nghiệm sàng lọc phát hiện vật liệu di truyền ADN hoặc ARN của virus, vi khuẩn, giúp rút ngắn thời gian chờ đợi xét nghiệm, cho kết quả với độ tin cậy cao ở giai đoạn sớm để có thể đưa ra phương pháp điều trị kịp thời và hiệu quả.
Gửi Câu Hỏi để CSTY tư vấn MIỄN PHÍ.
Tư vấn [ riêng tư ] với Chuyên gia Tâm lý qua
Zalo 088 68 045 88 (có trả phí)

 

Xét nghiệm NAT là gì, có thể chẩn đoán bao nhiêu bệnh?

Xét nghiệm axit nucleic là một kỹ thuật được sử dụng để phát hiện vật liệu di truyền (ADN hoặc ARN) của virus. Ảnh minh họa

 

Xét nghiệm NAT là gì

 

Xét nghiệm axit nucleic (hay còn có tên đầy đủ là Nucleic Acid Test - NAT) là một kỹ thuật được sử dụng để phát hiện vật liệu di truyền (ADN hoặc ARN) cụ thể nào đó trong mẫu bệnh phẩm. Nhờ vào kỹ thuật này, việc phát hiện và xác định một loài hoặc phân loài cụ thể của sinh vật, thường là vi rút hoặc vi khuẩn có  mặt trong cơ thể người trở nên nhanh chóng và chính xác hơn so với những phương pháp xét nghiệm kháng nguyên và kháng thể thông thường. 

 

Vì số lượng của vật liệu di truyền của một loài nhất định thường rất nhỏ, quá trình thực hiện NAT bao gồm nhiều quy trình. Đầu tiên là cần phải khuếch đại vật liệu di truyền  lên gấp nhiều lần, kế tiếp là tạo ra nhiều bản sao của chúng. Chính vì thế, xét nghiệm NAT như vậy còn được gọi là xét nghiệm khuếch đại axit nucleic (Nucleic Acid Amplification Test - NAAT).

 

Ngoài ra, còn có một số cách khuếch đại được sử dụng trong kỹ thuật này, bao gồm phản ứng chuỗi polymerase (Polymerase Chain Reaction - PCR), xét nghiệm chuyển vị sợi (Strand Displacement Assay - SDA) hoặc xét nghiệm qua trung gian phiên mã (Transcription Mediated Assay - TMA). 

 

Xét nghiệm NAT có thể phát hiện các bệnh lý gì

 

Ứng dụng của phương pháp xét nghiệm NAT trong Y khoa hiện nay vô cùng lớn. Đây được coi như phương pháp hiện đại nhất trong chẩn đoán các bệnh truyền nhiễm. Không chỉ sử dụng trong phát hiện bệnh để điều trị, ứng dụng này còn giúp phát hiện các vi khuẩn, virus có trong máu hiến nhân đạo, từ đó giúp sàng lọc trong truyền màu một cách an toàn và chính xác nhất. Một số bệnh thường được chẩn đoán bằng phương pháp khuyếch đại acid nucleic đó là:

 

- Nhiễm khuẩn cầu khuẩn và nhiễm trùng Neisserial khác như trong bệnh lậu;

- Nhiễm trùng niệu sinh dục do C. trachomatis;

- Nhiễm Mycobacterium tuberculosis gây bệnh lao tại các cơ quan;

- Phát hiện vật liệu di truyền của HIV,

- Viêm gan siêu vi B hay viêm gan siêu vi C;

- Chẩn đoán phát hiện bệnh nhân nhiễm virus Covid 19 

 

Ưu điểm và nhược điểm của xét nghiệm NAT

 

Ưu điểm của xét nghiệm NAT

 

Tút ngắn thời gian “cửa sổ” trong các bệnh lây truyền bởi virus, vi khuẩn, giúp người bệnh và bác sỹ kịp thời nhận diện bệnh để có phác đồ điều trị phù hợp, cũng như các biện pháp phòng tránh lây nhiễm ra cộng đồng.

 

Câu nói "chậm mà chắc" thường là không đúng trong xét nghiệm NAT, bởi vì đây là phương pháp xét nghiệm "nhanh" tức sớm có thể thực hiện sau hành vi nguy cơ nghi ngờ, bên cạnh đó lại cho kết quả có độ nhạy cao.


Bên cạnh đó, kỹ thuật NAT còn có thể phát hiện những trường hợp nhiễm virus thể ẩn, tức là những người đã nhiễm bệnh một thời gian dài, nhưng virus chỉ tồn tại tiềm tàng trong các tế bào và cơ thể người nhiễm không sản sinh ra kháng thể, do đó không thể phát hiện được bằng các xét nghiệm gián tiếp.

 

Xét nghiệm NAT là gì, có thể chẩn đoán bao nhiêu bệnh?

Quy trình kỹ thuật phức tạp, đòi hỏi trang thiết bị máy móc hiện đại, giá thành cao. Ảnh minh họa

 

Nhược điểm của xét nghiệm NAT


Tuy nhiên, một số trường hợp vẫn có thể âm tính với xét nghiệm NAT nếu lượng virus có mặt trong máu đã giảm xuống dưới mức phát hiện được, những trường hợp này gọi là âm tính giả. Điều này vẫn có thể xảy ra đối với những bệnh nhân đã tích cực điều trị và đáp ứng với liệu trình điều trị một cách rất tốt.

 

Quy trình kỹ thuật phức tạp, đòi hỏi trang thiết bị máy móc hiện đại, giá thành cao, khó khăn khi thực hiện trên một quần thể lớn.

 

Cách tiến hành xét nghiệm NAT như thế nào?


Như đã nói ở trên, đây là một xét nghiệm phức tạp, yêu cầu trình độ xét nghiệm cao cũng như máy móc hiện đại, vì thế nên khó có thể thể hiện đầy đủ cách tiến hành một xét nghiệm NAT hoàn chỉnh. Tuy nhiên, có thể hiểu đơn giản như sau:

 

Bác sỹ sẽ tư vấn cho người bệnh về lợi ích và hạn chế của xét nghiệm này, từ đó người bệnh sẽ là người quyết định có làm xét nghiệm hay không. Nếu người bệnh làm xét nghiệm, bước đầu tiên vẫn là lấy mẫu bệnh phẩm, thông thường là máu, tuy nhiên cũng có những trường hợp mẫu thử là dịch tiết khác của cơ thể.  Xét nghiệm NAT bắt đầu với một mẫu bệnh phẩm, được “gộp” (hay cộng dồn) cùng với nhiều mẫu máu khác nhau trong phòng thí nghiệm. Nếu kết quả của một nhóm các mẫu này là âm tính thì sẽ đồng nghĩa là tất cả các mẫu trong nhóm này đều âm tính.

 

Ngược lại, nếu kết quả của một nhóm này là dương tính, các mẫu sẽ được kiểm tra theo các nhóm nhỏ hơn và sau đó riêng lẻ cho đến khi mẫu dương tính thực sự được xác định. Lúc này, khi một mẫu máu đã được xác định là dương tính, kết quả sẽ được thông báo cho người bệnh hay bác sĩ điều trị để lên kế hoạch can thiệp phù hợp.

 

Bài tham khảo:

Xét nghiệm PCR trong chẩn đoán các bệnh lây truyền

Xét nghiệm đếm số lượng tế bào T-CD4 trong điều trị bệnh HIV

CửaSổTìnhYêu
Những điều mẹ cần biết khi sinh mổ trên 2 lần
Mổ sinh không phải là một cuộc phẫu thuật nhỏ (tiểu phẫu) mà là một cuộc đại phẫu thuật phía bụng...
thiếu canxi, phụ nữ mang thai, bổ sung canxi, hậu quả thiếu hụt canxi
Canxi là nguyên tố đóng vai trò quan trọng trong cơ thể người. Canxi là chất khoáng thiết yếu rất...
 kiến thức trẻ sơ sinh, trẻ sơ sinh 0 đến 12 tháng, trẻ từ 1 đến 6 tuổi, chăm sóc trẻ sơ sinh, kiến thức sức khỏe, kiến thức sống khỏe
Giấc ngủ đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển thể chất cũng như tinh thần của...
chuẩn bị mang thai, xét nghiệm trước khi mang thai, lưu ý trước khi mang thai, cần khám, chuẩn bị sức khỏe,làm mẹ
Để cho thời kỳ mang thai được khởi đầu thuận lợi, có được dự tính trước là điều rất hay. Có một...
mang thai giả, hội chứng mang thai giả, nhận biết mang thai giả, điều trị mang thai giả
Những dấu hiệu có thai giả thường xảy ra ở những phụ nữ luôn mong muốn, khao khát có con trong...
hoa quả, trái cây, bé ăn hoa quả, cho bé ăn hoa quả
Trái cây luôn là thức ăn bổ dưỡng hấp dẫn bé
Đa thai có tốt hay không, mẹ bầu sẽ phải đối mặt nguy cơ gì
Mặc dù tình trạng đa thai, chủ yếu là thai đôi, hoàn toàn có thể gặp nhiều trong thụ tinh tự...
tình dục nam giới, lãnh cảm tình dục nam giới, nguyên nhân lãnh cảm tình dục, suy giảm ham muốn tình dục nam, điều trị lãnh cảm tình dục
Lãnh cảm tình dục ở nam giới cũng có những triệu chứng tương tự như lãnh cảm tình dục ở nữ giới,...
trẻ sơ sinh, mụn sữa, mọc mụn, mịn li ti, ngứa, biến mất
Đây là một dạng mụn trứng cá phổ biến ở trẻ em: có tới 20% số bé sinh ra bị mụn sữa. Mụn sữa là...
U nang buồng trứng có thể gây ung thư hay không
U nang buồng trứng là căn bệnh phổ biến thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ và cả những phụ...