Tại sao vaccine gây phản ứng phụ, thậm chí dẫn đến sốc phản vệ, tử vong?

Vaccine được tạo thành từ đoạn ADN, đoạn gene hoặc virus bất hoạt... có thể gây phản ứng nhẹ hoặc những phản ứng phản vệ nặng, nguy hiểm tính mạng.

Tiến sĩ Lê Quốc Hùng, Trưởng Khoa Bệnh Nhiệt đới TP HCM, Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết vaccine có thể được tạo bằng nhiều cách khác nhau, về cơ bản gồm bốn cách. Các nhà khoa học có thể lấy một đoạn ADN của virus gây bệnh, hoặc một số chất trong các protein của virus để khuếch tán, tạo ra vaccine.

 

Một số vaccine được tạo thành bằng cách lấy virus khác không gây bệnh cho người, làm yếu đi, bơm các gene của virus gây bệnh vào loại virus không gây bệnh đó, kích thích cơ thể tạo kháng thể chống virus. Đôi khi, chính virus gây bệnh được làm yếu đi, không có khả năng gây bệnh nữa, được dùng làm vaccine.

 

Tại sao vaccine gây phản ứng phụ, thậm chí dẫn đến sốc phản vệ, tử vong?

Vaccine giúp phòng ngừa hiệu quả một số bệnh truyền nhiễm. Ảnh: Internet

 

"Dù bằng biện pháp nào, các nhà khoa học cũng dựa trên nguyên tắc là lấy đặc trưng của virus đang dẫn tới bệnh lý, để nghiên cứu chế tạo vaccine", bác sĩ Hùng phân tích.

 

Khi tiêm vaccine, cơ thể sinh hàng rào bảo vệ. Theo đó, hệ thống miễn dịch sẽ nhận biết loại virus này có mang độc, gây bệnh, từ đó tạo ra kháng thể. Đây chỉ là đoạn ADN, đoạn gene, virus không gây bệnh, hoặc virus đã bị bất hoạt. Chúng không gây bệnh nhưng kích thích tạo được kháng thể, để khi có virus thật sự đi vào, cơ thể có lượng kháng thể để tiêu diệt, khiến virus không nhân lên và gây bệnh được.

 

Tác dụng phụ của vaccine

 

Theo bác sĩ Hùng, vaccine cũng giống như các loại thuốc khác, đều có thể dẫn đến phản ứng không mong muốn khi sử dụng. Không chỉ thuốc mà ngay cả thực phẩm, chẳng hạn cá biển, hải sản... cũng có thể gây dị ứng cho một số người, do cơ thể không dung nạp được.

 

Khi sử dụng vaccine, những phản ứng không mong muốn được chia làm hai loại:

 

Thứ nhất là nhóm phản ứng phụ thông thường như đau tại chỗ chích, sốt, đau cơ, đau bụng, rối loạn tiêu hoá, mệt mỏi... Những phản ứng này có mức độ khác nhau, đôi khi cần sử dụng thuốc. Tuy nhiên, chúng không gây nguy hại, thường mất sau 2-3 ngày tiêm vaccine.

 

Thứ hai là nhóm phản ứng không mong muốn ở mức độ có hại, như sốc phản vệ. "Những phản ứng này thật sự đáng sợ, nếu ở mức độ nặng có thể ảnh hưởng tính mạng", bác sĩ Hùng nói. Đến nay, mỗi loại vaccine có phản ứng phản vệ mức độ nặng khác nhau, nhưng nhìn chung không cao. Chẳng hạn, với vaccine ngừa Covid-19 Pfizer, khoảng 5 người có phản vệ mức độ nặng, cần điều trị trong một triệu người chích ngừa.

 

Khuyến cáo nhằm đảm bảo sự an toàn khi tiêm vaccine

 

Theo bác sĩ Hùng, người chích vaccine cần phải hợp tác tốt với nhân viên y tế. Trước khi chích, nhân viên y tế sẽ có bảng sàng lọc, hỏi về tiền sử dị ứng, bệnh đang điều trị... để giảm thiểu ít nhất khả năng có thể xảy ra phản vệ với người có tiền căn bệnh lý cấp tính, đang điều trị loại bệnh không tương thích với vaccine.

 

"Sàng lọc giúp giảm nguy cơ nhưng không thể đảm bảo 100% an toàn", bác sĩ Hùng chia sẻ. Có người rất khoẻ mạnh, trước giờ chưa bị dị ứng gì cả, không có nguy cơ nào, nhưng vẫn có thể xảy ra phản vệ.

 

Tại sao vaccine gây phản ứng phụ, thậm chí dẫn đến sốc phản vệ, tử vong?

Phiếu khai thác tiền sử dị ứng trước khi chích ngừa tại Bệnh viện Quân y 175. Ảnh: Hữu Khoa.

 

Sau khi chích ngừa, nhân viên y tế thường yêu cầu người tiêm ngồi lại ít nhất 30 phút, nếu có phản ứng phản vệ sẽ được hỗ trợ cấp cứu lập tức. Đến nay, chỉ có vài trường hợp diễn tiến quá nặng không thể cứu chữa, còn đa số có thể cấp cứu, điều trị được.

 

Một số người, sau khi chích, phản ứng phản vệ xảy ra trễ, vài giờ hoặc vài ngày sau. Điều này dù rất hiếm nhưng có thể xảy ra. Do đó, trong vòng ba ngày sau khi chích vaccine, nếu có triệu chứng bất thường phải đến cơ sở y tế gần nhất, cầm theo phiếu chích ngừa, thông báo rõ để bác sĩ có hướng điều trị tốt nhất.

 

Vai trò của vaccine

 

Bác sĩ Hùng phân tích, vaccine là loại thuốc rất khác biệt so với thuốc chữa bệnh thông thường. Đối với thuốc chữa bệnh thông thường, người sử dụng thuốc là người được thụ hưởng, để trị bệnh. Với vaccine, không chỉ người sử dụng được bảo vệ để phòng tránh bệnh, mà những người xung quanh cũng được bảo vệ.

 

"Việc chích vaccine đồng loạt, với tỷ lệ khoảng 70-80% người trong cộng đồng được chích ngừa, có thể bảo vệ được cộng đồng đó khỏi mắc bệnh truyền nhiễm", bác sĩ Hùng nói.

 

Vaccine có thể phòng ngừa Covid-19 hoàn toàn không?

 

Tiêm vaccine không thể là yếu tố quyết định toàn bộ. Bất cứ loại vaccine nào cũng chỉ có hiệu quả dao động khoảng 75-95%. Có nghĩa, cứ 100 người tiêm, chỉ khoảng 75-95 người phòng được bệnh, số còn lại vẫn có thể nhiễm dù đã chủng ngừa.

 

Theo bác sĩ Hùng, mỗi người tạo ra lượng kháng thể khác nhau sau khi chích vaccine. Nếu chích mà không tạo ra lượng kháng thể đủ thì vẫn bị nhiễm bệnh. "Điều này không thể nói chất lượng vaccine không tốt được", bác sĩ Hùng nhấn mạnh. Ngay cả người từng mắc Covid-19 rồi vẫn có thể mắc lại, phụ thuộc cá nhân có tạo ra lượng kháng thể đủ để phòng chống bệnh hay không.

 

Bác sĩ Hùng khuyến cáo, không phải chỉ tiêm vaccine là phòng chống được Covid-19 mà cần có sự kết hợp tốt giữa các biện pháp phòng ngừa 5K. Việc kết hợp giúp đạt hiệu quả phòng bệnh cao nhất, kể cả người chưa chích ngừa, người đã chích ngừa không tạo được kháng thể thì tuân thủ tốt 5K cũng giúp phòng bệnh.

 

Tại sao vaccine gây phản ứng phụ, thậm chí dẫn đến sốc phản vệ, tử vong?

Việt Nam hiện đang triển khai tiêm vaccine ngừa Covid-19 của AstraZeneca. Ảnh: Giang Huy.

 

Theo chương trình tiêm chủng quốc gia, ngày 8/5 thêm 30.678 người tiêm vaccine Covid-19, nâng tổng số người được tiêm lên 832.635 người tại các tỉnh thành phố.

 

Hôm 7/5, một nhân viên y tế tại An Giang đã tử vong do sốc phản vệ sau tiêm vaccine Covid-19 của AstraZeneca.

 

Ngày 9/5, Sở Y tế Đồng Nai cho biết trong hơn 17.300 người tại Đồng Nai tiêm vaccine Covid-19, ghi nhận hơn 2.400 người xuất hiện các phản ứng thông thường như đau đầu, sốt, đau chỗ tiêm, chóng mặt, mệt mỏi, 4 ca sốc phản vệ độ 2, 3. Các trường hợp bị phản vệ đã được cấp cứu kịp thời, hiện sức khỏe ổn định.

 

Theo cơ quan quản lý dược Anh, sốc phản vệ là tai biến nghiêm trọng nhưng hiếm gặp, tỷ lệ sốc sau tiêm vaccine Covid-19 dao động từ 2 đến 26 ca trên một triệu người.

Theo Vnexpress
13 điều ghi nhớ để bệnh trĩ không thành “ác mộng”
Béo phì, táo bón mạn tính hoặc tiêu chảy, ăn ít chất xơ… có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh trĩ,...
Vì sao phụ nữ nên ăn sữa chua mỗi ngày?
Sữa chua chính là bí quyết giúp phụ nữ tăng cường sức khỏe, ngăn ngừa bệnh tật, giữ gìn vẻ thanh...
Phụ nữ cần "3 ẤM", đàn ông cần "3 LẠNH" để luôn trẻ trung và khỏe mạnh
Cơ thể nam và nữ bẩm sinh vốn có sự khác biệt nhất định, thế nên nguyên tắc bảo vệ sức khỏe mỗi...
Lý do vẫn cần áp dụng 5K sau khi tiêm vắc xin COVID-19
Hiện nay, cộng đồng vẫn băn khoăn liệu có bỏ bớt được các tiêu chí trong 5K nếu bạn đã tiêm phòng...
Dấu hiệu vòng tránh thai bị lệch, chị em cần lưu ý để xử lý kịp thời
Nhắc đến biện pháp tránh thai hiệu quả không thể bỏ qua phương pháp đặt vòng tránh thai. Với...
Những đại kỵ khi dùng rau má giải nhiệt nhất định bạn phải tránh
Nhiều người có thói quen dùng rau má làm nước ép giải nhiệt, thức uống làm đẹp da. Nhưng ít ai...
5 thói quen “cực xấu”, rất dễ gây vô sinh ở nam giới
Một số thói quen bất cẩn trong cuộc sống có thể vô tình dẫn đến vô sinh ở nam giới.
Phụ nữ Nhật Bản nổi tiếng trẻ lâu, sống thọ, không ngờ bí quyết lại đơn giản đến vậy
Nhật Bản là một trong những quốc gia có tuổi thọ trung bình cao nhất thế giới. Dù tuổi cao, sức...
Cách chăm sóc mắt khi làm việc trực tuyến
Tiếp xúc nhiều với các thiết bị điện tử như máy tính, điện thoại dễ gây khô, mỏi mắt, đau đầu…...
Thói quen giúp rèn luyện thân hình "chuẩn" của David Beckham ở tuổi 46
Cựu danh thủ duy trì thói quen tập luyện, chơi thể thao để có vóc dáng săn chắc.
Nội dung khác
Đã có dấu hiệu báo sinh mà vẫn không thấy đau bụng
Nhưng đến hôm nay em chỉ đau lưng quá nhiều mà vẫn chưa đau bụng dù con em vẫn gò ạ
18/6/2021 - Tư vấn
Nghi bị "chửa ngoài" khi bị đau bụng và ra dịch nâu đỏ
Kết quả tử cung em bình thường, nhưng sau đó lại ra máu ạ, kiểu nhỏ giọt và có dịch nhầy màu nâu...
18/6/2021 - Tư vấn
Ngày càng "choáng" vì cách tiêu tiền của bạn gái
Cô ấy nói em hiểu rồi, em chỉ muốn anh chiều nên mới làm vậy. Chứ hồi đó có nhiều người mua cho...
18/6/2021 - Tư vấn
Bạn trai "hoang tưởng"
Dạ giờ em biết phải làm sao cho anh ấy hiểu và tin em không lừa dối anh, chỉ vì chuyện này mà anh...
17/6/2021 - Tư vấn
Xuất hiện đường sọc nâu ở bụng nhưng que thử chỉ có một vạch
có xuất hiện đường nâu mờ từ bụng xuống. Em nghi có thai nên test hai bút thử thai thì cho ra một...
17/6/2021 - Tư vấn
Tiềm phòng sau khi bị chó cắn khi nào tốt nhất?
Con em mới bị chó cắn khi chiều (chó mới sinh) ở gần mắt cá chân, xước tý da
17/6/2021 - Tư vấn
Tại sao vẫn chưa thể có con lại sau tháo vòng tránh thai
Đến giữa tháng 4 năm 2021 vừa rồi em mới tháo vòng ra, tính ra là gần 7 năm em đặt vòng tránh thai
17/6/2021 - Tư vấn
Nồng độ HCG 1200 thai tương đương bao nhiêu tuần tuổi?
Em đi khám thì có nồng độ hcg là 1200, siêu âm phát hiện thấy túi echo trống 6.5mm
17/6/2021 - Tư vấn
Tưởng nó cũng thích mình nào ngờ nó có bạn trai
Sau 11 ngày em mới chợt nhận ra em có một thứ tình cảm gì đó rất đặc biệt với bạn này. Tình cảm...
17/6/2021 - Tư vấn